Türkiye, aktif fay hatları üzerinde yer alan bir ülke olduğu için deprem analizi ve sismik performans değerlendirmesi mühendislik projelerinde kritik bir gereklilik haline gelmiştir. Özellikle sanayi tesisleri, çelik konstrüksiyon yapılar, makine temelleri ve ekipman taşıyıcı sistemler için doğru yapılmış bir deprem performans analizi, yalnızca yönetmelik gerekliliği değil; aynı zamanda operasyonel süreklilik ve yatırım güvenliği açısından stratejik bir adımdır.
Bu yazıda, deprem analizi türleri, kullanılan yöntemler ve endüstriyel projelerde dikkat edilmesi gereken teknik başlıkları detaylı şekilde ele alacağız.
Deprem Analizi Nedir?
Deprem analizi; bir yapının veya sistemin deprem etkisi altında göstereceği davranışın, mühendislik hesapları ve sayısal simülasyon yöntemleri ile değerlendirilmesidir.
Amaç:
Türkiye’de projeler ağırlıklı olarak Türkiye Bina Deprem Yönetmeliği 2018 (TBDY 2018) esas alınarak yürütülmektedir.
Deprem Analizi Türleri
Deprem analizleri genel olarak iki ana gruba ayrılır:
1️⃣ Doğrusal (Linear) Deprem Analizleri
Bu yöntemlerde yapı elemanlarının elastik sınırlar içerisinde kaldığı varsayılır.
• Eşdeğer Deprem Yükü Yöntemi
Daha basit ve düzenli yapılar için kullanılan yöntemdir. Deprem etkisi statik eşdeğer yatay kuvvetler şeklinde modele uygulanır.
• Mod Birleştirme Yöntemi (Response Spectrum Analizi)
Çok katlı veya karmaşık yapılarda tercih edilir. Yapının doğal titreşim modları dikkate alınarak spektrum üzerinden deprem etkisi hesaplanır.
2️⃣ Doğrusal Olmayan (Nonlinear) Performans Analizleri
Bu yöntemler, özellikle mevcut yapı performans değerlendirmesi ve güçlendirme projelerinde kritik öneme sahiptir.
• Pushover Analizi (Doğrusal Olmayan Statik Analiz)
Yapı kontrollü şekilde yatay yük ile “itilerek” kapasite eğrisi elde edilir. Hasar mekanizması ve göçme modu belirlenir.
• Zaman Tanım Alanında Analiz (Nonlinear Time History)
Gerçek deprem kayıtları zaman ekseninde modele uygulanır. Yapının anlık davranışı detaylı olarak incelenir.
Bu yöntemler özellikle:
için tercih edilir.
Endüstriyel Tesislerde Deprem Analizi
Sanayi yapıları ve ağır ekipman taşıyıcı sistemlerde deprem analizi, klasik konut analizlerinden farklıdır.
Öne çıkan başlıklar:
Bu tip yapılarda yalnızca bina değil; ekipman, bağlantılar ve ankraj sistemleri de kritik rol oynar.
Özellikle:
detaylı şekilde incelenmelidir.
Deprem Analizinde Kullanılan Sayısal Yöntemler
Günümüzde deprem analizleri gelişmiş sonlu elemanlar analizi (FEA) yazılımları ile yürütülmektedir.
Kullanılan temel yaklaşımlar:
Endüstriyel projelerde çoğu zaman yalnızca yönetmelik kontrolü değil, aynı zamanda operasyonel güvenlik ve servis sürekliliği de hedeflenir.
Mevcut Yapı Performans Değerlendirmesi
Özellikle sanayi tesislerinde ve eski çelik yapılarda sıkça talep edilen hizmet:
Bu çalışmalar sonucunda:
Deprem Analizi Neden Önemlidir?
✔ Yönetmelik uyumluluğu
✔ Can güvenliği
✔ Operasyonel süreklilik
✔ Sigorta ve yatırım güvenliği
✔ Proje onay süreçlerinde teknik yeterlilik
Özellikle endüstriyel tesis deprem analizi ve çelik yapı deprem analizi projelerinde doğru mühendislik yaklaşımı, ciddi maliyet avantajı sağlar.
Sismik Analiz Hizmeti Alırken Nelere Dikkat Edilmeli?
Deprem analizi yalnızca bir “hesap” değil, mühendislik doğrulama sürecidir.
Özellikle:
başlıklarında doğru teknik yaklaşım, yapı güvenliği ve yatırım korunması açısından kritik rol oynar.